Ile czasu naświetlać sito do sitodruku?

Ile czasu naświetlać sito do sitodruku?

Jedno z najczęstszych pytań przy przygotowywaniu matrycy brzmi: ile czasu naświetlać sito? I choć chciałoby się podać jedną konkretną wartość, w praktyce nie ma uniwersalnego czasu ekspozycji, który sprawdzi się w każdych warunkach. Czas naświetlania zależy między innymi od rodzaju emulsji światłoczułej, grubości jej warstwy, rodzaju i gęstości siatki, źródła światła, odległości lampy od sita czy przejrzystości kliszy. Dlatego zamiast zgadywać, warto raz prawidłowo ustalić czas dla swojego zestawu.

Dlaczego prawidłowy czas naświetlania sita jest tak ważny?

Naświetlanie ma utwardzić emulsję światłoczułą w miejscach, które są wystawione na działanie światła UV. Fragmenty zakryte czarną grafiką pozostają nieutwardzone i podczas wymywania tworzą miejsca, przez które później przejdzie farba. Jeżeli sito zostanie niedoświetlone, emulsja może być zbyt słabo utwardzona. Przy wymywaniu może się wypłukiwać również tam, gdzie nie powinna, a sama matryca będzie mniej odporna podczas drukowania. Z kolei prześwietlenie może utrudnić wymywanie grafiki. Drobne szczegóły mogą się zamknąć, a wzór nie będzie tak dokładny, jak zakładaliśmy. Dlatego znalezienie odpowiedniego czasu ekspozycji ma znaczenie nie tylko przy pierwszym sicie. Jeżeli chcesz uzyskać powtarzalne matryce do sitodruku, warto mieć ustalony czas dla konkretnej emulsji, siatki i lampy.

Od czego zależy czas naświetlania?

Najważniejsza jest emulsja światłoczuła do sitodruku. Różne emulsje mogą potrzebować zupełnie innych czasów ekspozycji. Znaczenie ma również to, jak grubo została nałożona emulsja na siatkę – grubsza warstwa zazwyczaj wymaga dłuższego naświetlania. Wpływ ma także rodzaj siatki. Gęstość oczek, kolor siatki i ilość emulsji, która znajduje się w jej strukturze, mogą zmieniać sposób, w jaki światło dociera do emulsji. Kolejna kwestia to źródło światła. Lampa UV o określonej mocy będzie zachowywać się inaczej niż inne źródło światła, nawet jeśli oba są przeznaczone do naświetlania sit. Znaczenie ma również odległość lampy od matrycy. Nie można zapominać o samej kliszy. Im bardziej nieprzezroczysta jest czarna grafika, tym lepiej blokuje światło. Przy słabo kryjącej kliszy światło może docierać do emulsji również w miejscach, które powinny pozostać niewywołane.

Jak dobrać czas naświetlania za pomocą skali 21-stopniowej?

Zamiast wykonywać serię prób na kilku sitach, możesz wykorzystać kalkulator naświetlania do sitodruku ze skalą 21-stopniową. To przezroczysta klisza zawierająca skalę o różnym stopniu przepuszczalności światła. Umieszczasz ją na przygotowanym sicie razem z grafiką, a następnie naświetlasz przez określony czas. Po wymyciu emulsji możesz sprawdzić, który fragment skali został prawidłowo utwardzony. W ten sposób otrzymujesz punkt odniesienia, który pozwala określić, czy zastosowany czas był odpowiedni. Zamiast zgadywać, możesz porównać efekt i na tej podstawie dobrać czas dla konkretnego zestawu. Skala 21-stopniowa pozwala również określić, o ile należy zmienić czas ekspozycji. Dzięki temu nie musisz za każdym razem zaczynać testów od zera.

Jak działa skala 21-stopniowa?

Każdy kolejny stopień skali przepuszcza inną ilość światła. Po naświetleniu i wymyciu sita poszczególne pola pozwalają ocenić, jak zachowała się emulsja. Jeżeli wiesz, który stopień odpowiada prawidłowemu utwardzeniu, możesz potraktować go jako punkt odniesienia. Jeżeli na przykład test wykonany przy określonym czasie pokazuje, że właściwy efekt znajduje się o kilka stopni poza zakładanym miejscem, czas ekspozycji można odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. To szczególnie przydatne, kiedy zmieniasz emulsję, siatkę albo lampę. Każda z tych zmian może wpłynąć na optymalny czas naświetlania.

Przykład – jak zmienić czas ekspozycji?

Załóżmy, że przy czasie 4 minut wykonujesz test skali i okazuje się, że potrzebujesz zwiększyć ekspozycję o 2 stopnie. W takim przypadku nie chodzi o dodanie dwóch minut do czasu naświetlania. Stopnie odnoszą się do ilości światła, dlatego zmianę czasu należy wyliczyć odpowiednim przelicznikiem. Przy zwiększeniu ekspozycji o 2 stopnie czas 4 minut zmieni się na 16 minut. Dzięki temu skala może służyć nie tylko do sprawdzenia, czy sito zostało prawidłowo naświetlone, ale również do bardziej precyzyjnego ustalenia czasu ekspozycji.

Czy trzeba robić test za każdym razem?

Nie. Jeżeli pracujesz stale na tej samej emulsji, siatce, lampie, odległości i podobnej grubości warstwy emulsji, możesz korzystać z ustalonego wcześniej czasu. Warto jednak wykonać test ponownie, gdy zmieniasz któryś z tych elementów. Dotyczy to szczególnie zmiany emulsji światłoczułej lub źródła światła. Dobrym rozwiązaniem jest zapisanie sobie sprawdzonego czasu dla konkretnego zestawu. Możesz wtedy stworzyć własną małą tabelę ustawień i wracać do niej przy kolejnych matrycach.

Co zrobić, jeśli sito jest niedoświetlone?

Jeżeli podczas wymywania emulsja schodzi również z miejsc, które powinny pozostać utwardzone, może to wskazywać na zbyt krótki czas ekspozycji. W takiej sytuacji warto przede wszystkim sprawdzić, czy emulsja została prawidłowo przygotowana i wysuszona, a następnie wykonać kolejny test z dłuższym czasem. Nie zawsze problemem jest jednak sam czas. Znaczenie może mieć również zbyt gruba lub nierówna warstwa emulsji, wilgoć pozostała w emulsji, niewłaściwa klisza albo zbyt duża odległość lampy od sita.

A co, jeśli sito jest prześwietlone?

Jeżeli grafika bardzo trudno się wymywa, a drobne elementy wzoru zaczynają znikać, czas ekspozycji może być zbyt długi. W takim przypadku warto skrócić czas i ponownie wykonać test. Przy bardzo drobnych detalach prawidłowe naświetlanie jest szczególnie ważne. Zbyt długa ekspozycja może sprawić, że emulsja utwardzi się również w miejscach, które powinny zostać wypłukane.

Nie masz pewności, jak naświetlić swoje sito?

Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z sitodrukiem, dobór czasu naświetlania może wydawać się jednym z trudniejszych etapów przygotowania matrycy. W praktyce warto potraktować go jak ustawienie parametrów dla konkretnego zestawu – kiedy raz znajdziesz odpowiedni czas, kolejne sita przygotowuje się znacznie łatwiej. Jeżeli chcesz zrobić to samodzielnie, pomocny będzie kalkulator naświetlania do sitodruku ze skalą 21-stopniową. Pozwala przeprowadzić test i dobrać czas ekspozycji bez zgadywania. Jeżeli natomiast nie masz własnego stanowiska do naświetlania, możesz skorzystać z naszej usługi świecenie sit. Przygotujemy dla Ciebie gotową matrycę do sitodruku na podstawie przesłanej grafiki.

Co jeszcze warto wiedzieć o naświetlaniu sit?

Jeżeli chcesz lepiej poznać cały proces przygotowania matrycy, zajrzyj również do naszego poradnika „Jak naświetlić sito w sitodruku?”. Znajdziesz tam informacje o przygotowaniu sita, emulsji, kliszy i samym procesie naświetlania. Przydatny będzie również artykuł „Emulsja światłoczuła w sitodruku – problemy i rozwiązania”, szczególnie jeśli podczas przygotowywania matryc pojawiają się problemy z wymywaniem, utwardzaniem albo trwałością emulsji. Po więcej praktycznych porad zajrzyj do kategorii „Metoda emulsyjna w sitodruku”. Publikujemy tam artykuły dotyczące emulsji, klisz, naświetlania i przygotowywania matryc – zarówno dla osób, które dopiero zaczynają, jak i tych, którzy chcą lepiej opanować sitodruk.